29 november 2017

Indonesische en vegetarische rijsttafel voor de kerst


Het ziet ernaar uit dat het in Huize Eerst Koken een Indonesische kerst wordt. Die hoeft bij ons weliswaar niet helemaal vegetarisch te zijn, omdat er tenslotte ook niet-vegetarische gasten komen, maar ik wilde toch even laten zien hoe een Indonesische rijsttafel er prima vega uit kan zien.

Nb. alle recepten kun je via de links in de tekst bereiken.

...en nog een nb voor meer inspiratie. In het kerstblog van vorig jaar vind je nog meer vega ideeen, inclusief links naar de voorgaande jaren...


Allereerst de basis: met veel smaken ernaast is het wel zo veilig om te kiezen voor witte rijst. In de link vind je veel tips om echt mooie rijst te koken (nee, geen snelkookrijst, mensen!) Maar nasi, bami of nasi kuning (zonder de spitskool in dit recept) kan ook prima vegetarisch.




Deze rendang van eieren komt uit het bekende boek van Beb Vuyk. Dit gerecht valt ook goed afgedekt warm te houden in een lauwe oven, terwijl je de snellere gerechten op het fornuis maakt. Tenslotte heb je voor een beetje rijsttafel flink wat plek op het fornuis nodig en handig vooruit koken is aan te raden.




Sperziebonen met tempeh zetten wij hier graag op tafel! Lekker knapperige tempeh in zoutige ketjapsaus…



Voor de satesaus (onmisbaar bij een Hollandse/Indonesische rijsttafel) heb ik een snelle (van pindakaas) en langzame variant (van gemalen pinda’s).




Nog een tweede gerecht met ei? De klassieker Sambal goreng telor is altijd goed. Het is niet moeders mooiste, maar smaakt erg goed! Ook dit gerecht valt goed van tevoren te bereiden. Het wordt alleen maar beter van opnieuw opwarmen!




Of maak anders tempeh rendang. Ik zou niet twee tempeh gerechten op tafel zetten, maar deze is wel heel anders dan de tempeh hierboven. In dit gerecht worden de reepjes lang gesudderd in kokosmelk met citroen en gember. Deze kan je ook prima later weer opwarmen.


Nog een langzaam stoofpotje, maar nu rendang van spitskool, uit het Indonesische kookboek van tv-chef Danny Jansen. Ook deze spitskool is goed van tevoren te bereiden.

Een sajoer lodeh (gekookte groente in een santensaus) is ook altijd lekker. Mijn eigen recept van sperziebonen en wortel komt ook weer bij Beb Vuyk vandaan. Voor een vegetarische versie vervang je de sambal trassi met een sambal badjak.



Zijn alle pitten op het fornuis al bezet? Je kunt nu nog uitwijken naar de koude hoek. Deze mini-maiskoekjes kun je prima van te voren maken en koud serveren met wat chilisaus, of toch afgedekt  opwarmen in een lauwe oven.

Wat natuurlijk ook niet mag ontbreken is zuur in de vorm van zilveruitjes, augurkjes of atjar, kroepoek en/of cassavechips, emping etc, seroendeng, gefruite uitjes, en sambals.



Het toetje staat bij ons al vast. Ik kijk nu al uit naar deze onbeschoft lekkere witte chocolademousse met een karamelsaus laagje eronder, en karamelpopcorn erop…


Maar een waardige opvolger zou het kersttoetje van vorig jaar zijn: een tiramisu met mini-moorkopjes erop. Beide desserts zijn gemaakt zonder rauw ei, en natuurlijk zonder gelatine.





25 november 2017

Alles over geroosterde groenten


“Geroosterde groente? Ja lekker, maar daar moet altijd zoveel olie bij…!” hoorde ik laatst iemand zeggen. Maar dat is niet helemaal waar. Ook al ben ik de eerste om toe te geven dat geroosterde groente best baat heeft bij een scheut olie, zoals bijna alles lekkerder wordt van wat vet. Maar ook zonder veel olie kan je erg lekkere geroosterde groente maken. Zo doe ik in mijn magere momenten bij een halve kilo sperziebonen maar twee theelepels olie (10 ml in totaal dus). In de sperziebonen, champignons en spruitjes van de foto hieronder zaten zelfs maar 3 theelepels. Je hebt dus niet veel nodig om de groente te voorzien van een laagje.


Grillen of roosteren?
Roosteren is bakken in een hete oven en het is geschikt voor zachte en harde groente.

Grillen doe je óf in een grillpan, óf onder de grill van de oven. Grillen is alleen geschikt voor zachte groentesoorten zoals paprika, courgette, aubergine en champignons. Harde soorten, zoals wortel, aardappel, pompoen, pastinaak, bieten en uien hebben langere tijd nodig om te garen en kunnen daarom niet worden gegrild. Die schuif je dus in de oven om te roosteren.

Hieronder verzamelde ik de gulden roosterregels, recepten en extra toevoegingen om een lekkere gevulde salade te maken van de groente.

Regel 1:
Snijd alle groente in even grote stukken. Snijd ze niet te fijn, want dan verbranden ze direct in de oven, maar ook niet te groot. De grootte of dikte van 1 hap is vaak goed. Hieronder staat ook een lijstje met groentesoorten en suggesties.

Regel 2:
Bedek de gesneden groente met een beetje olie in een kom en schud ze goed om zodat alles bedekt is. Dat gaat makkelijker met harde groente zoals wortels of paprika dan poreuze groente als aubergine of champignons, die wat meer olie kunnen gebruiken. Hoewel champignons met weinig olie ook goed te roosteren zijn. Behalve olijfolie etc. kan je ook (met mate) sesamolie of knoflookolie gebruiken. Een beetje ketjap manis of honing zou er ook bijkunnen.

Breng tenslotte de groente goed op smaak met zout en eventueel specerijen (paprikapoeder, komijnpoeder, korianderpoeder, etc.) Kruiden zijn te kwetsbaar en die voeg je eventueel na het bakken toe.

Regel 3:
Gebruik de dikke, stalen bakplaat van de oven, omdat die goed warmte vast houdt. Bakvormen met een (hoge) rand zijn minder geschikt, omdat het vocht minder goed kan verdampen. Op een lage plaat circuleert de hitte gewoon beter. Staal is sowieso beter dan elk ander materiaal. Glas houdt slecht warmte vast en aardewerk werkt ook minder goed dan staal. Je kunt prima een vel bakpapier op de plaat leggen, maar vermijd siliconen bakvellen (Silpat).

Regel 4:
Geef de groente de ruimte. Als alles op elkaar ligt, zal de groente eerder gaar stomen en zompig worden, in plaats van lekker geroosterd met krokante randjes.

Regel 5:
Het idee is dat de groente van midden net gaar is en van buiten krokante, geroosterde randjes krijgt. Dat bereik je met een hete oven. Alles moet vrij snel worden geroosterd. Ik gebruik het liefste de heteluchtstand op niet minder dan 200 graden. Wanneer je die niet hebt, lukt het ook met 220 graden op de conventionele stand. Maar… stevige groente zoals bieten, aardappels, etc. bereid ik liever conventioneel op 200 graden, zodat het niet verbrand. Harde groente heeft wat meer tijd nodig, en zou verbranden bij te hoge temperaturen.
En ovens verschillen heel erg, dus houd het in de gaten en probeer gewoon uit wat goed werkt in jouw oven.

Regel 6:
Schep ze tijdens het bakken twee of drie keer om zodat ze gelijkmatig bruin bakken.

bietjes

Wat kan je roosteren?
Dit maak ik zelf regelmatig:
·       Champignons, kan je heel laten. Zuigen heel veel olie op, dus gewoon weinig toevoegen, want ze hebben eigenlijk niet veel nodig. 15 minuten roosteren.
·       Spruitjes, alleen even schoon maken en verder heel laten, losse blaadjes verbranden. 15 minuten
·       Bimi laat je heel
·       Broccoli, hele roosjes met steeltjes, in de lengte doormidden gesneden
·       Paprika, in kwarten
·       Courgette, in dikke plakken van 1,5 cm, vooral niet te lang roosteren, want dan worden ze vies papperig. Op de heteluchtstand kunnen ze met 15 minuten al klaar zijn.
·       Aubergine, in dikke plakken van 1,5 cm
·       Venkel, in plakken van 1 cm
·       (Rode) ui, gehalveerd, in kwarten, of in dikke plakken
·       Bieten, in parten (snijd ze in vier, zes of acht parten voor hele grote bieten). De partjes moeten zeker 45 minuten op 200 graden conventioneel of zelfs langer voor grote stukken. Gewoon even testen met een mes. Maak bieten niet te klein: er verdampt veel vocht en ze worden behoorlijk veel kleiner tijdens het bakken.
·       Pastinaak, geschild en gehalveerd in de lengte voor normale exemplaren (200 graden hetelucht en ongeveer 25 minuten)
·       Wortel, geschild, en heel of gehalveerd in de lengte. Hele wortels mogen wel 40 minuten,  of 20 minuten voor gehalveerde exemplaren
·       Sperziebonen, heel, moet redelijk lang roosteren, dus rooster ze niet te heet en houd ze in de gaten
·       Kleine groene asperges, heel
·       Pompoen, in dikke plakken. Houd ze in de gaten. Ze zijn snel gaar, maar dan niet perse erg bruin. Als je ze te lang laat roosteren worden ze papperig. Zie recept hieronder.
·       Witlof, in de lengte doormidden gesneden
·       Geroosterde aardappels (recept in de link)
·       Gedroogde tomaten, geroosterde tomaten, kerstomaatjes (recept in de link)
·       Geroosterde bloemkool (ook voor soep) - recept in de link
·       Gepofte knoflook zet ik er ook even bij. Fantastisch om ergens doorheen te roeren! (recept in de link)
·       Druiven! Voor bij de borrel bijvoorbeeld. Maar ik heb ook wel eens rode druiven met sperziebonen geroosterd. Lekker met blauwe kaas erbij. (recept in de link)
·       En nog een apart punt voor gegrilde paprika, want dat is eigenlijk lekkerder dan de geroosterde variant. Blaker de rode paprika’s onder een grill in de oven tot ze zwarte plekken hebben (regelmatig kwartslag draaien), dek ze af in een bak of kom (met een deksel erop), en trek er na 10 minuten de schil af.

En wat doe je ermee;
·       Een fantastisch en makkelijk recept is het volgende: Roer in een kom 1 eetlepel olijfolie, 2 el balsamico en 1 el honing door elkaar. Voeg twee handen gehakte verse kruiden eraan toe: bieslook, peterselie, basilicum, etc Ook dragon is erg lekker, maar wordt te weinig gebruikt. Voeg zout toe als dat nog niet op de groente zat. Rooster 500 gram groente gaar en schep dit vanuit de oven bij de dressing. Even omscheppen, laten intrekken en klaar. De pastinaken in de allereerste foto in dit artikel hebben deze behandeling ondergaan.
·    Couscous met geroosterde groenten, wortelballetjes en chimichurri
·       Pureer de groente in een soep
·       Maak pesto van geroosterde bloemkool
·       Leg geroosterde plakken groente als een laag in een lasagne of snijd het klein in pasta gerechten
·       Marineer de groente na het roosteren met olie, knoflook en kruiden en serveer als salade. (nb. eigenlijk is gegrilde (en dus niet geroosterde) courgette of aubergine in plakken hier pas echt ideaal voor!)
·       Gebruik het in stukjes op een pizza
·       Verwerk het in een hartige taart, galette of strudel

bron foto: ICA.se

·       Maak er een salade van (zie ook hieronder hoe je van saaie groente feest maakt), zoals dit:

Geroosterde pompoen met kaneel en chili en harissayoghurt:

Snijd een flespompoen in plakken van 1 cm dik, bedruip ze met wat olijfolie, een snuf kaneel, zout en chilipoeder naar smaak, en rooster ze op 200 graden hetelucht tot ze gaar zijn. Dat zou niet langer dan 20 minuten moeten duren. Laat ze afkoelen tot kamertemperatuur. Eet het als salade, met erbij wat (dikke) yoghurt vermengd met een lik harissa, een snuf komijnpoeder en zout. Strooi er wat pompoenpitten over, welke je 5 minuten op de bakplaat hebt geroosterd, nadat de pompoen uit de oven kwam.

Ottolenghi doet ook zoiets in dit blog van Drizzle& Drip.




Groente fleurt ook enorm op van wat extra’s zoals hieronder staat. En dan is groente eten beslist geen straf:

·       Gedroogde dadels, gehalveerd
·       Druiven, gehalveerd
·       Chorizoplakjes, iets uitgebakken
·       Verse kruiden
·       Bonendip of hummus
·       Handje hazelnoten, walnoten, amandelen, pompoenpitten, etc.
·       Beetje verkruimelde feta of een andere fijngesneden kaas
·       Met een schep yoghurt erbij, vermengd met wat olijventapenade, pesto of harissa

En als laatste tip: gewoon snel opeten. Je kunt het de volgende dag ook nog eten, maar vers uit de oven is de groente gewoon het lekkerste.





21 november 2017

Yvette’s balsamico-bietjes op knolselderijpuree


Yvette vermoedde vast (terecht) dat kinderen dit over het algemeen niet willen eten, want ze schreef een recept voor twee personen. Nou, dat klopt wel… De knolselderijpuree was hier wel een verplicht nummer voor de kinderen, maar de bietjes had ik al wijselijk vervangen met vissticks voor het jeugdige publiek aan tafel. Helaas werd ook de puree erg slecht ontvangen en er werden tafelvragen over gesteld. Ik vertelde nog dat het mijn lievelingsgroente is, en dat ze het vast zouden ‘leren eten’, maar het was allemaal tevergeefs. Kortom… maak dit gewoon voor jezelf en geef de kinderen maar een bord friet. Je doet jezelf er een groot plezier mee. Geroosterde bietjes zijn al een feest, maar gewenteld in honing en balsamico, en daarna bestrooid met verse dragon, met dat anijssmaakje, zijn ze een grote traktatie. De nederige knolselderij past daar prachtig bij.

Het enige minpuntje? Te weinig bietjes en teveel puree… Dat zag ik al aankomen en ik verdubbelde de hoeveelheid bietjes. Als het vandaag niet opkomt, dan wel morgen tenslotte. En de puree mag heus wel wat minder. Met 1 schoongemaakte knol zit je al snel op 700 of 800 gram. Met de melk erbij heb je dan een pan waar ik best de familie van had kunnen voeden. Dus wie wil past dit aan: maak wat minder puree en rooster de resterende knolselderij ook gewoon. Dat is ook nog lekker als lunch morgen.

Wie nu nog vermoed dat je honger hebt na zo’n groentemaaltijd: kook er maar een zachtgekookt of gepocheerd eitje bij. Met een zacht eitje kan je eigenlijk haast nooit fout gaan.


Yvette’s balsamico-bietjes op knolselderijpuree
Bron: recept van Yvette van Boven uit het Volkskrantmagazine van 2 september 2017
Recept voor 2 personen – zie mijn commentaar boven, maar voor het gemak heb ik het origineel hieronder aangehouden

Voor de bietjes:
4 a 5 bieten (zo’n 500 gram)
2 rode uien, gepeld en in kwarten gesneden
3 el olijfolie
zout en peper
2 el balsamicoazijn
½ el honing
1 el verse tijmblaadjes (of eventueel wat minder gedroogde blaadjes)
1 el verse dragon, gehakt (dit moet echt vers zijn en niet gedroogd)

Voor de knolselderijpuree:
1 el olijfolie
3 tenen knoflook, gesnipperd
1 knolselderij (ik ga uit van ongeveer 700-800 gram schoongemaakt gewicht), in blokjes van 1 cm
400 ml melk
Zout en peper

Begin met de bieten: schil ze en snijd ze in parten – kleine bieten in kwarten en grote in 6 of 8 parten.
Verwarm de oven voor op 200 graden (ik gebruikte hetelucht). Schep de bieten en uiparten op een bakplaat. Als je meer bieten neemt, moet je dat waarschijnlijk in twee keer doen, want de groente heeft de ruimte nodig. Besprenkel met 2 el olie, zout en peper en schud ze goed om. Verdeel ze goed over de plaat en rooster de groente in de oven tot ze beetgaar zijn. Yvette heeft het over 35 minuten, maar dat gaat hier toch niet lukken. Ze hadden hier 50 minuten nodig.
Roer de balsamico in een grote kom om met de honing, 1 el olie, het meeste van de kruiden, zout en peper. Als de bieten gaar zijn (af en toe even omscheppen) schep je ze heet vanaf de bakplaat in de kom door de dressing heen.

Maak intussen de puree: bak de knoflook kort en op niet te hoog vuur in een grote kookpan, in wat olie. Het mag niet kleuren. Schep de blokjes knol erbij. Giet de melk erbij, wat zout en peper, en kook de groente met het deksel op de pan zachtjes gaar in zo’n 20 minuten. Schep het daarna in een blender en pureer het helemaal glad. Met een staafmixer lukt het ook wel als je even geduld hebt.

Schep de puree nu in kommen en schep er wat bietjes op. Bestrooi met de achtergehouden kruiden.


17 november 2017

Bruine bonenschotel met gebakken aardappel en rookworst


Als de kat van huis is… Meneer was laatst rond het avondeten de nieuwe kuikens aan het ophalen, dus ik besloot iets met rookworst te maken. Meneer blieft dat niet en de rest is er gek op. Ik maakte een pan met bruine bonen, gebakken aardappel, kerrie en de worst, en vooral Kleine Chef was er zo mee in de wolken dat ik het nog eens maakte toen Meneer laatst op reis was. En ook al is het maar een simpel iets, het is toch wel een dankbaar, snel gerecht voor het blog.
  
Maar jongens, die kuikens ondertussen, die zijn echt leuk… Kijk nou:

Hier zijn ze nog heel jong

en zo zien ze er van de onderkant uit :)

… en deze is inmiddels 3 weken oud. Ze hebben al slordige vleugels met echte veren en de kammetjes beginnen te groeien.


Bruine bonenschotel met gebakken aardappel en rookworst
Recept voor 2 grote en 2 a 3 kleine mensen

olie om te bakken
250 gr wortel, in kleine blokjes
1 prei, in halve ringetjes
ongeveer 700 gr geschilde aardappels (kies maar: iets kruimige aardappels bakken mooier bruin, maar vaste aardappels blijven mooier heel), in 1haps-blokken
1 rookworst, in plakjes
1 grote pot bruine bonen (ongeveer 450 gr uitgelekt gewicht)
1 el mosterd
kneep ketchup
ruime snuf paprika poeder
kerriepoeder naar smaak
zout

Lekker met curry ketchup en gefruite uitjes (van die kant-en-klare rijsttafeluitjes)!

Nb. Het lijkt wat omslachtig, maar ik raad aan om de verschillende onderdelen allemaal apart te bakken, want anders krijg je een zompige brij.

Kook de aardappelblokjes in gezouten water bijna gaar (5 minuten), giet ze af en laat goed uitdampen.

Bak de preiringetjes en wortelblokjes gaar in een beetje olie. Giet er wat water bij wanneer het te droog bakt. Zet het daarna apart.

Bak in dezelfde koekenpan de aardappel bruin. Bak in een andere pan de rookworstplakjes bruin. Verwarm de bonen in het vocht van de pot in een kookpan. Wanneer de rookworst gebakken is, schep je daar mosterd en ketchup door. Voeg het preimengsel toe aan de rookworst, samen met het paprikapoeder, kerriepoeder en wat zout. Voeg tenslotte de aardappels en bonen toe. Schep door en serveer met gefruite uitjes en (curry) ketchup.




12 november 2017

Spinazie-kerriestamppot met seroendeng en maiskoekjes


Het is soms lastig om bij stamppot, of andere groente/aardappel-combi’s, iets vegetarisch te zoeken. Een gekookt of gebakken ei past weliswaar bijna altijd, maar je wilt ook wel eens iets anders. Ik heb in die gevallen niets tegen een kant-en-klaar vervangend dingetje, zoals een vega hamburger or Valess, maar deze maiskoekjes gaan ook hand in hand samen met de spinazie-kerriestamppot. Het recept voor de koekjes gaat ver terug. Het schijnt dat mijn opa ze al in de jaren ’60 maakte en ik ken ze ook als iets dat in mijn jeugd vaak terugkeerde op tafel. Dit recept is hetzelfde, maar ik voegde de specerijen toe om ze wat meer pit te geven bij de stamppot. Zonder die specerijen zijn ze ook erg lekker om met stroop te eten. Verdubbel of viervoudig het recept dan wel voor een grote stapel koekjes die je dan een keer zo groot maakt als hieronder.


Spinazie-kerriestamppot met seroendeng
recept voor 2 grote en 2 a 3 kleine mensen

800 gr iets kruimige aardappelen, geschild en in stukken
scheut melk
2 rode uien, in halve ringen
1 el olijfolie
1,5 tl kerriepoeder
450 gr BLADspinazie uit de diepvries, ontdooid en uitgelekt (als je gehakte spinazie neemt, krijg je een kinderstamppot in egaal groene kleur)
2 el seroendeng

Kook de aardappels in water met zout in 20 minuten gaar. Verhit ondertussen de olie in een koekenpan en fruit de ui en het kerriepoeder gedurende 5 minuten. Voeg de uitgelekte spinazie toe en laat het kort bakken. Breng op smaak met wat zout en zet het daarna apart tot de aardappels klaar zijn.

Giet de aardappelen af en stamp ze tot puree met een beetje melk. Schep de spinazie erdoor en bestrooi met de seroendeng. Serveren met de maiskoekjes:

Maiskoekjes
Ik maakte er 25 stuks ter grootte van 1 eetlepel beslag elk

125 gr zelfrijzend bakmeel
125 ml melk
1 groot ei (L), of 2 middelgrote eieren (M)
1 tl suiker
1 tl komijn
½ tl koriander
likje sambal oelek
snuf zout
eventueel ½ tl kurkuma voor de kleur (daar worden ze mooi goudgeel van)
1/2 blik mais (het totale uitlekgewicht van een blik mais is krap 300 gram) of zo’n Bonduelle mini-blik van 150 gram
olie om te bakken

Meng voor het beslag simpelweg alles door elkaar. De mais voeg je als laatste toe, nadat je het beslag glad hebt geroerd. Ik bakte minikoekjes ter grootte van 1 eetlepel beslag in wat olie in de koekenpan. Houd de gebakken koekjes warm in een lauwe oven van 100 graden, terwijl je de rest bakt.